|
|||
Rond 1200 v. Chr. werd het Midden-Oosten opgeschrikt door nieuwe migratiegolven. Veel mensen gingen op zoek naar een nieuwe woonplek.Rond 1200 v. Chr. werden de landen in het oosten van de Middellandse Zee opgeschrikt door de komst van nieuwe volkeren. Vanuit het westen trokken de “Zeevolken”, een verzamelnaam van allerlei Indo-Germaanse stammen, het oostelijk Middellandse Zeegebied in. Uit Thracië kwamen de Frygiërs, Lyciërs en Urumi. En vanuit het zuiden trokken de Arameeërs Syrië en Zuid-Anatolië binnen. Al deze verhuizingen veroorzaakten grote onrust. Bestaande koninkrijken verzwakten en sommigen, zoals het Hettitische Rijk, verdwenen compleet. Door alle onrust noemen historici de periode tussen 1200 en 800 v.Chr. een “duistere” periode. Niet omdat er geen zon meer scheen, maar we weten bijna niets over deze tijd. Als het stof van de eeuwen van onrust eindelijk optrekt, zien we dat er nieuwe rijken in Turkije zijn ontstaan: Frygië, Lydië, Oerartoe en de Griekse stadstaten.
Rond 1200 v. Chr. drongen, vanuit de Balkan, de Doriërs Griekenland binnen. Hun opmars was zo onstuimig dat zij pas op Kreta stopten. Door hun komst besloten veel Grieken te gaan verhuizen. Zij gingen naar een gebied dat zij al een beetje kenden door hun handelsreizen: Anatolië of Klein-Azië. Daar namen zij bezit van de rivierdalen aan de kust en stichtten zij hun poleis.
Meester Henk! Poolijs? Geen poolijs maar poleis. Poleis is de meervoudsvorm van het woord polis. Een polis was een stad met een omliggend stuk land. De meeste poleis hadden een omvang van ongeveer 50 tot 100 km². In de stad stond meestal een acropolis. Een acropolis was een versterkte heuvel waar de mensen in tijden van gevaar naartoe konden vluchten. Midden op de acropolis stond vaak een tempel voor de beschermgod(in) van de polis. Maar de belangrijkste plek in de polis was de agora; de markt. Een plein waar handel werd gedreven en de mensen lekker konden kletsen en roddelen. Het gebied met deze
Griekse steden in Anatolië werd Ionië genoemd. En de mensen Ioniërs of
Oost-Grieken. Door hun rijkdom en contacten met mensen uit andere landen bloeide ook hun cultuur. Door al het reizen kreeg de Oost-Griek Anaximander (ca. 530 v. Chr.) het idee om een wereldkaart te gaan tekenen. Hij tekende Europa en Azië even groot, omringd door de Buitenste Oceaan. Meer wist hij niet. Gelukkig heeft Hecataeus de kaart verbeterd. In 500 v.Chr. tekende hij ook alle, hem bekende steden op de kaart. Daarvan maakte hij ook een lijst: “Kring van de Aarde”. Ook waren de Griekse stadstaten de eerste plekken waar de wetenschap ontstond. Meester Henk!! Wat is wetenschap? Voor de komst van de wetenschap probeerden de mensen de wereld te begrijpen door middel van mythen. Mythen zijn verhalen. Verhalen waarin goden en mythische wezens een belangrijke rol speelden. Deze verhalen vertelden de ouders aan hun kinderen. En de kinderen weer aan hun kinderen. Deze mythen kunnen daarom heel oud zijn. In die verhalen wordt een verklaring gegeven voor een bestaande gewoonte of een gebeurtenis uit het verleden. Maar rond 600 voor Chr. waren er mensen in de Griekse stadstaten in Klein-Azië die niet meer in deze mythen geloofden. Zij probeerden de wereld te verklaren door goed te kijken. Zij probeerden het antwoord op een vraag te vinden door bijvoorbeeld heel goed naar de natuur te kijken en op grond van wat zij zagen een theorie te maken. De bekendste van deze Ionische natuurfilosofen was Thales van Milete. Ook de allereerste meester Henk kwam uit een
Oost-Griekse stad: Herodotus van Halicarnassus. Hij wordt gezien als de
grondlegger van de geschiedschrijving. Frygië
Over de vroegste geschiedenis van de
Frygiërs weten we niet zo veel. Maar rond 750 v. Chr. hebben zij een
koninkrijk gesticht in Centraal-Anatolië. Een behoorlijk groot rijk dat
tussen de 8e en 4e eeuw v. Chr. tot bloei kwam. Hoewel de Frygiërs vaak overmeesterd werden door sterkere
volkeren als de Assyriërs en de Perzen, verdween Frygië pas in 334 v.
Chr.. Het werd toen veroverd door de Macedoniërs o.l.v. Alexander de
Grote. De Frygiërs stonden ook bekend om hun
muzikale talenten. Zo hebben zij de kithara, een snaarinstrument, en de
panfluit uitgevonden. Muziek had een belangrijke rol in hun godsdienst
en dan met name in de Cybele-cultus. Cybele was een
vruchtbaarheidsgodin; de Grote Moeder. In haar tempel in Pessinus, vlak
bij Gordium, waren muziek en dans belangrijke onderdelen om Cybele te
aanbidden en gunstig te stemmen. Cybele is één van de dingen die de
Frygiërs hebben doorgegeven. Zelfs de Romeinen aanbaden Cybele. Met
muziek en dans. Maar de Frygiërs zijn het bekendst geworden door de verhalen over hun koning Midas. In één verhaal heeft hij een vriend van de god Dionysus hoffelijk ontvangen in zijn paleis. Hij mag daarom een wens doen. Wil je het hele verhaal weten? Klik dan hier. Oerartoe
Van de Oerarteeërs weten wij ook niet zo
veel. Maar ergens in de 9e eeuw v. Chr. hebben zij zich verenigd in één
staat rondom het Van-meer, het Urmiameer en de berg Ararat. In de 8e
eeuw moet het kortstondig een sterk land zijn geweest. Vooral doordat
hun sterke buren wat slapper waren geworden. Maar voor de rest hadden
zij niet veel macht en rond 600 v. Chr. verdween het rijk Oerartoe. Het
gebied werd opgeslokt door de Meden, een Iraans volk. Lydië.
Lydië ontstond kort na 700 v. Chr. in het
achterland van de Griekse stadstaten. Koning Gyges stichtte het rijk en
maakte van Sardes de hoofdstad. In de eerste eeuw moesten de Lydiërs
zich vooral verdedigen tegen de Cimmeriërs om hun plekje te behouden.
Maar koning Alyattes II (609-560 v. Chr.) rekende definitief met de
Cimmeriërs af. Vanaf toen heersten de Lydiërs over West-Anatolië. Het
rijk strekte zich uit tot de rivier de Halys, de grens met het rijk van
de Meden.
In 547 v. Chr. trok Croesus ten strijde tegen
Perzië. Voordat hij vertrok, raadpleegde hij het Orakel van Delphi. Het
orakel sprak: “Als Croesus ten strijde trekt tegen Perzië zal een
groot rijk ten onder gaan.” Dat was goed nieuws en opgelucht begonnen
de Lydiërs aan de veldtocht. Heb je nog een vraag over de nieuwe koninkrijken in Turkije? Mail ze naar meester Henk.
14 mei 2026 . |
|||
